VỤ LY HÔN NGHÌN TỶ KÉO DÀI HƠN 10 NĂM - TỪ ĐƠN XIN LY HÔN ĐẾN YÊU CẦU HỦY HÔN NHÂN

Không phải mọi vụ ly hôn đều chỉ xoay quanh chuyện chấm dứt quan hệ vợ chồng hay chia tài sản. Có những trường hợp, chính tính hợp pháp của cuộc hôn nhân lại trở thành vấn đề tranh cãi. Vụ án kéo dài hơn một thập kỷ giữa một bác sĩ nổi tiếng tại TP.HCM và người vợ của mình là một ví dụ điển hình. Khởi đầu bằng yêu cầu ly hôn, nhưng vụ việc dần trở thành cuộc tranh luận pháp lý về việc có hay không hành vi lừa dối khi kết hôn, là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu lực pháp lý của quan hệ hôn nhân và căn cứ phân chia khối tài sản chung được cho là có giá trị lên đến hơn 1.200 tỷ đồng.

Một cuộc hôn nhân từng được ngưỡng mộ

Theo hồ sơ vụ án được công bố tại các phiên xét xử, người chồng là một bác sĩ nha khoa có tiếng tại TP.HCM, còn vợ là bà N. A, là kỹ sư máy tính. Sau quá trình quen biết, tìm hiểu, cả hai tổ chức đám cưới vào tháng 10/2001 và đăng ký kết hôn 2 năm sau đó.

Sau khi kết hôn, họ cùng tham gia xây dựng và phát triển hệ thống nha khoa – thẩm mỹ hoạt động tại TP.HCM. Trong hơn hai thập kỷ chung sống, họ đã sở hữu nhiều bất động sản có giá trị lớn, các khoản đầu tư, cổ phần doanh nghiệp và nhiều tài sản khác. Bên ngoài, đây là hình ảnh của một gia đình thành đạt với sự nghiệp phát triển và cuộc sống ổn định. Tuy nhiên, đằng sau hình ảnh ấy là những mâu thuẫn kéo dài trong nhiều năm trước khi dẫn đến tranh chấp không thể hòa giải tại Tòa án.

Lá đơn ly hôn mở ra cuộc chiến nghìn tỷ

Tháng 3/2015, sau hơn 10 năm chung sống, người chồng đã nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

Ở thời điểm đó, vụ việc được xem là một tranh chấp hôn nhân gia đình thông thường. Tuy nhiên, quá trình giải quyết nhanh chóng trở nên phức tạp khi các bên không chỉ tranh cãi về quan hệ hôn nhân mà còn phát sinh tranh chấp đối với khối tài sản rất lớn được tạo lập trong thời gian chung sống. Các tài sản được đưa vào diện xem xét bao gồm nhà đất, tiền gửi ngân hàng, cổ phần doanh nghiệp, quyền sở hữu đối với hệ thống nha khoa, các khoản đầu tư… và nhiều tài sản khác có giá trị lớn. Theo thông tin được các bên đưa ra trong quá trình tố tụng, tổng giá trị khối tài sản được cho là lên tới hơn 1.200 tỷ đồng.

Tranh chấp về quan hệ hôn nhân - Bước ngoặt sau gần 10 năm kiện tụng

Sau gần một thập kỷ theo đuổi yêu cầu ly hôn, người chồng bất ngờ thay đổi hướng đi pháp lý, từ khởi kiện ly hôn sang đề nghị Tòa án tuyên hủy việc kết hôn trái pháp luật, với lý do bản thân đã bị lừa dối khi kết hôn. Chính yêu cầu này đã làm thay đổi bản chất của toàn bộ vụ án: từ việc giải quyết một cuộc hôn nhân hợp pháp đã đổ vỡ sang việc xem xét liệu cuộc hôn nhân đó có hợp pháp ngay từ thời điểm được xác lập hay không.

Để chứng minh việc bị lừa dối khi kết hôn, người chồng đã xuất trình kết quả giám định ADN cho thấy người con gái mà ông đã nuôi dưỡng và xác định là con chung trong nhiều năm không có quan hệ huyết thống cha – con với mình. Theo lập luận của ông, việc người vợ che giấu sự thật này đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định kết hôn của ông và là căn cứ để xem xét tính hợp pháp của quan hệ hôn nhân.

Tuy nhiên, phía người vợ không đồng ý với cách nhìn nhận này. Bà trình bày rằng người chồng biết rõ sự việc không cùng huyết thống với con gái nhưng chấp nhận và đồng ý cho cháu bé mang họ của mình. Sau khi kết hôn, ông vẫn tự nguyện chung sống, chăm sóc, nuôi dưỡng và công khai thừa nhận quan hệ cha con trong nhiều năm. Chính sự khác biệt trong lời trình bày của hai bên đã khiến câu chuyện ADN trở thành một trong những điểm tranh cãi lớn nhất của vụ án.

Không dừng lại ở đó, tranh chấp tiếp tục mở rộng sang hồ sơ đăng ký kết hôn. Tại phiên tòa, người chồng đưa ra kết quả giám định cho rằng chữ ký mang tên mình trong sổ hộ tịch không phải do ông ký. Ông cũng cho rằng hồ sơ đăng ký kết hôn năm 2001 tồn tại những thiếu sót về thủ tục và đây là căn cứ để xem xét tính hợp pháp của việc đăng ký kết hôn.

Ngược lại, phía người vợ cho rằng dù có tồn tại sai sót hành chính thì điều đó cũng không thể phủ nhận thực tế hai bên đã tổ chức đám cưới, công khai chung sống, cùng xây dựng gia đình và được xã hội thừa nhận là vợ chồng trong hơn hai mươi năm.

Tranh chấp về phân chia tài sản - Cuộc chiến cân đo công sức tạo lập

Song song với tranh chấp về hiệu lực hôn nhân là cuộc tranh luận gay gắt về nguồn gốc và công sức tạo lập khối tài sản có giá trị hàng nghìn tỷ đồng.

Theo quan điểm của người chồng, hệ thống nha khoa được hình thành chủ yếu từ chuyên môn, uy tín nghề nghiệp và chứng chỉ hành nghề của ông. Vì vậy, nếu có yêu cầu phân chia, người vợ phải chứng minh được phần đóng góp cụ thể của mình đối với quá trình tạo lập và phát triển tài sản.

Trong khi đó, bà N. A cho rằng sự phát triển của doanh nghiệp không chỉ đến từ hoạt động chuyên môn. Bà trình bày rằng từ năm 2010 đã nghỉ công việc kỹ sư công nghệ thông tin để tập trung quản lý hệ thống nha khoa, trực tiếp tham gia xây dựng phần mềm quản lý, tổ chức nhân sự, điều hành hoạt động marketing và vận hành chuỗi cơ sở kinh doanh.

Theo quan điểm của bà, nếu người chồng tạo ra giá trị chuyên môn thì chính bà là người góp phần xây dựng nền tảng quản trị giúp hệ thống phát triển thành doanh nghiệp có quy mô lớn như hiện nay.

Lừa dối kết hôn là gì? Có thể hủy hôn nhân vì bị lừa dối khi kết hôn không?

Theo định nghĩa tại Điều 2 Thông tư liên tịch số 01/2016 thì: "Lừa dối kết hôn là hành vi cố ý làm cho bên kia hiểu sai lệch về một sự thật và chính sự hiểu sai lệch đó dẫn đến việc đồng ý kết hôn; nếu biết sự thật thì họ đã không đồng ý kết hôn."

Có thể thấy, không phải mọi thông tin bị che giấu trong đời sống tình cảm đều được xác định là lừa dối kết hôn. Điều quan trọng là người yêu cầu phải chứng minh được mối liên hệ trực tiếp giữa hành vi lừa dối và quyết định kết hôn của mình. Nói cách khác, để kết luận một hành vi là lừa dối kết hôn, cần phải làm rõ đồng thời các yếu tố sau:

• Một bên đã có hành vi cố ý che giấu hoặc cung cấp thông tin không đúng sự thật;
• Bên còn lại không biết sự thật đó tại thời điểm đăng ký kết hôn;
• Chính nhận thức sai lệch này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc đồng ý xác lập quan hệ hôn nhân. Nếu biết sự thật ngay từ đầu thì họ đã không kết hôn.

Pháp luật hiên nay bảo vệ quyền được tự do quyết định kết hôn và lựa chọn bạn đời trên cơ sở nhận thức đầy đủ về những thông tin quan trọng liên quan đến cuộc hôn nhân đó. Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, một trong những điều kiện cốt lõi để việc kết hôn có giá trị pháp lý là sự tự nguyện của cả hai bên. Đồng thời, khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã liệt kê hành vi lừa dối kết hôn vào nhóm các hành vi bị nghiêm cấm.

Như vậy, Tòa án hoàn toàn có thể chấp nhận yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật do có hành vi lừa dối kết hôn. Tuy nhiên, như đã phân tích, người yêu cầu cần phải chứng minh được hành vi đó đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu của “lừa dối kết hôn”, đặc biệt là mối quan hệ nhân quả giữa sự lừa dối và quyết định xác lập quan hệ hôn nhân của mình.

Đặt các nguyên tắc pháp luật này vào vụ án đang được xét xử, có thể thấy trọng tâm tranh luận không nằm ở việc kết quả ADN cho thấy điều gì; bởi lẽ, việc người con có hay không có quan hệ huyết thống với người chồng chỉ là một dữ kiện. Quan trọng hơn cả, đó là liệu có chứng minh được rằng dữ kiện đó đáp ứng đầy đủ các yếu tố để xem là hành vi lừa dối kết hôn hay không. Nếu không, thì chỉ căn cứ vào sự khác biệt về huyết thống là không đủ để kết luận việc kết hôn trước đó là trái pháp luật.

Hậu quả pháp lý khi quan hệ hôn nhân bị hủy do lừa dối khi kết hôn

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

“Điều 12. Hậu quả pháp lý của việc hủy kết hôn trái pháp luật

1. Khi việc kết hôn trái pháp luật bị hủy thì hai bên kết hôn phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.

2. Quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ, con được giải quyết theo quy định về quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ, con khi ly hôn.

3. Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 16 của Luật này.

Điều 16. Giải quyết quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn

1. Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

2. Việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con; công việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập.”

Như vậy, đối với con chung, quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ vẫn được giải quyết tương tự như trong trường hợp ly hôn. Điều này xuất phát từ việc quan hệ cha, mẹ, con được xác lập trên cơ sở quan hệ huyết thống hoặc quy định pháp luật về xác định cha, mẹ, con, mà không phụ thuộc vào quan hệ hôn nhân của cha mẹ. Đồng thời, quy định này cũng nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em – là đối tượng yếu thế luôn được pháp luật ưu tiên bảo vệ.

Đối với tài sản, nếu các bên không thỏa thuận được thì sẽ áp dụng chia tài sản chung theo quy định của Bộ luật dân sự và quy định pháp luật có liên quan khác. Lúc này, Tòa án sẽ phải xem xét công sức tạo lập của mỗi bên trong quá trình hình thành và phát triển khối tài sản đó. Mỗi bên có nghĩa vụ chứng minh phần tài sản, công sức và quyền lợi hợp pháp của mình trong khối tài sản chung.

Nếu một bên cho rằng tài sản chủ yếu được hình thành từ chuyên môn, uy tín nghề nghiệp hoặc nguồn vốn riêng của mình, còn bên kia cho rằng mình có đóng góp đáng kể về quản lý, điều hành, phát triển hoạt động kinh doanh thì Tòa án sẽ phải đánh giá toàn diện các chứng cứ để xác định tỷ lệ quyền lợi tương ứng của từng người.

Đến thời điểm hiện tại, vụ án vẫn chưa có phán quyết cuối cùng. Để giải quyết vụ án một cách toàn diện, khách quan và đúng quy định pháp luật, ngày…, Hội đồng xét xử đã quyết định tạm ngừng phiên tòa nhằm tiếp tục xác minh, thu thập và đánh giá các tài liệu, chứng cứ còn đang có nhiều ý kiến trái chiều; đồng thời xem xét các đơn khiếu nại, kiến nghị được các bên đương sự gửi đến các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xét xử.

Đây là một trong những tranh chấp hôn nhân gia đình đặc biệt phức tạp khi cùng lúc đặt ra nhiều vấn đề pháp lý về hiệu lực của quan hệ hôn nhân, căn cứ hủy kết hôn trái pháp luật và nguyên tắc xử lý tài sản được tạo lập trong thời gian chung sống. Sau hơn mười năm tố tụng, điều các bên chờ đợi không chỉ là một phán quyết về khối tài sản nghìn tỷ đồng, mà còn là câu trả lời cuối cùng cho câu hỏi: Liệu mối quan hệ của hai vợ chồng là một cuộc hôn nhân hợp pháp đã đổ vỡ, hay ngay từ ban đầu vốn đã không tồn tại cuộc hôn nhân nào?

Nguồn tham khảo:

https://vnexpress.net/vu-ly-hon-nghin-ty-keo-dai-10-nam-cua-bac-si-o-tp-hcm-5073199.html

https://vnexpress.net/rac-roi-moi-trong-vu-ly-hon-nghin-ty-cua-bac-si-o-tp-hcm-5074289.html

https://dantri.com.vn/phap-luat/vu-ly-hon-nghin-ty-cua-vo-chong-dai-gia-o-tphcm-20260514140249676.htm

https://vietnamnet.vn/ly-ky-vu-ly-hon-1-200-ty-dong-cua-bac-sy-nha-khoa-o-tphcm-2518408.html

https://tienphong.vn/tphcm-canh-sat-xuat-hien-tai-loat-phong-kham-nha-khoa-lien-quan-vu-ly-hon-nghin-ty-post1845444.tpo